Mantelzorg is uitgegroeid tot een stille pijler onder het zorgstelsel – maar zonder duidelijke borging. In zijn advies Mantelzorg en werk in een zorgzame samenleving laat de Sociaal-Economische Raad (SER) zien dat het huidige beleid steeds meer leunt op mantelzorg, terwijl de draagkracht van mensen én organisaties onder druk staat. De combinatie van werk en mantelzorg dreigt vast te lopen, met gevolgen voor arbeidsparticipatie, personeelskrapte en de houdbaarheid van zorg. Hoe reageert ons kabinet hierop? En waarom is het een systeemprobleem dat gemeenschappelijke acties vraagt van overheid, werkgevers en zorgaanbieders?
De beweging naar passende zorg vraagt niet alleen om een andere inzet van professionals, maar ook om een herwaardering van informele zorg. Mantelzorg speelt daarin een steeds belangrijkere rol. Uit het SER-advies blijkt dat Nederland niet zonder de inzet van mantelzorgers kan, zeker nu de zorgvraag groeit en het arbeidsmarkttekort in de zorg aanhoudt.
Volgens de SER verlenen circa vijf miljoen mensen mantelzorg, waarvan ongeveer twee miljoen dit combineren met betaald werk. Door vergrijzing, het beleid om mensen langer thuis te laten wonen en de krapte op de arbeidsmarkt neemt de druk op deze groep verder toe. Tegelijkertijd wordt in het zorgbeleid steeds vaker uitgegaan van wat mensen en hun omgeving zelf kunnen doen. Informele zorg is daarmee geen bijzaak meer, maar een essentieel instrument binnen passende zorg.
De SER pleit voor een integrale aanpak langs twee sporen. Enerzijds moet het combineren van werk en mantelzorg beter worden ondersteund, onder meer door vereenvoudiging van regelingen en een ‘ventiel’ in de vorm van betere toegang tot respijtzorg en verbeterd mantelzorgverlof. Anderzijds moet de stijgende vraag naar mantelzorg worden gedempt door te investeren in preventie, een sterke formele zorgsector en een zorgzame samenleving waarin zorgtaken breder worden gedeeld.
Een belangrijke boodschap is dat mantelzorg en professionele zorg niet inwisselbaar zijn, maar elkaar moeten versterken. Dat vraagt om duidelijke rolverdeling, goede samenwerking en voldoende professionele capaciteit.
De vraag is nu wat dit advies en de kabinetsreactie betekenen voor zorgorganisaties.
Het kabinet onderschrijft de analyse en urgentie van het SER‑advies, maar maakt nu geen inhoudelijke keuzes. Rond de zomer 2026 is een samenhangende kabinetsreactie te verwachten gebundeld met een breder geïntegreerd mantelzorgplan.
Het SER-advies en de kabinetsreactie benadrukken dat zorgorganisaties in de samenwerking nadrukkelijk rekening moeten houden met verwachtingen en behoeften van mantelzorgers: als partner in de zorg, maar ook als medewerker. Dat raakt personeelsbeleid, samenwerking met informele netwerken en de manier waarop passende zorg in de praktijk wordt vormgegeven. Het voedt ook de interne dialoog rondom uiteenlopende praktische vragen binnen de zorgorganisatie, zoals:
- Waar veronderstellen wij mantelzorg in onze zorgprocessen?
- Hoe borgen wij dat mantelzorg vrijwillig, begrensd en ondersteund blijft?
- Hoe mantelzorgvriendelijk zijn wij als werkgever?
- Wat gebeurt er met onze zorgvraag als mantelzorg uitvalt? Hoe zijn wij verbonden met relevante partners in het sociaal domein?
Naar aanleiding van dit artikel vragen? Neem contact op met onze adviseur. Wij helpen je graag verder!
Contact
We helpen u graag verder!
Bent u nieuwsgierig wat wij voor u kunnen betekenen? Aarzel niet contact op te nemen met ons. Samen bespreken we de mogelijkheden.
Matthias Stout MSc